Henri de Lubac – rozumienie pojęcia TRADYCJA, cz. I

Fundamentem, na którym opiera się wiara chrześcijaństwa jest wszystko to, co zawiera się w Bożym Objawieniu. To nie człowiek określa podstawy religii, ale to Bóg, w swojej nieskończonej miłości zaprasza człowieka do poznania Siebie, w konsekwencji zaś do przyjaźni ze Sobą. Tę prawdę wyraża Magisterium Kościoła w Konstytucji Dogmatycznej o Objawieniu Bożym Soboru Watykańskiego Drugiego: „Spodobało się Bogu w swej dobroci i mądrości objawić siebie samego i ujawnić nam tajemnicę woli swojej (por. Ef 1,9), dzięki której przez Chrystusa, Słowo Wcielone, ludzie mają dostęp do Ojca w Duchu Świętym i stają się uczestnikami boskiej natury (por. Ef 2,18, 2 P 1,4). Przez to zatem objawienie Bóg niewidzialny (por. Kol 1,15, 1 Tm 1,17) w nadmiarze swej miłości zwraca się do ludzi jak do przyjaciół (por. Wj 33,11, J 15,14-15) i obcuje z nimi (por. Bar 3,38), aby ich zaprosić do wspólnoty z sobą i przyjąć ich do niej”. 

W dalszych passusach cytowany dokument traktuje o przekazywaniu Objawienia Bożego. Jedną z form owego przekazu Bożego Orędzia, jak stwierdza Vaticanum II, jest Tradycja. Próba teologicznego określenia oraz zrozumienia, czym jest Tradycja znajdowała swój wyraz w pismach i praktyce Kościoła, począwszy od nowotestamentalnych pism apostolskich, poprzez pisma Ojców Kościoła, refleksje średniowiecznych teologów, nauczanie soborów powszechnych, aż po czasy współczesne. W XIX wieku, w sposób szczególny J. H. Newman włożył ogromny wysiłek w refleksję nad Tradycją, także kontekście studiów patrystycznych. Zatem przez wieki studiowanie samej Ewangelii oraz innych pism wyrastających z Tradycji było uznane za warunek konieczny bycia teologiem.

Pogłębienie rozumienia pojęcia Tradycji w twórczości teologicznej jednego z czołowych i bezpośrednich twórców soborowej konstytucji o Objawieniu Bożym Dei Verbum – Henri de Lubaca jest podstawową inspiracją tego artykułu, prezentowanego w kilku fragmentach na łamach Kleofasa.

Wydaje się rzeczą właściwą aby na początku zapoznać się z rysem biograficznym omawianego teologa, aby możliwie najlepiej zrozumieć kierunki teologicznego myślenia wyrażonego w piśmiennictwie omawianego autora.

***

henri-de-lubacHenri Joseph Sonier de Lubac urodził się 20 lutego 1896 r. w Cambrai (Francja). W 1913 wstąpił do nowicjatu liońskiej prowincji Towarzystwa Jezusowego. Następnie w 1914 został powołany do armii francuskiej. Brał udział w walkach podczas I. wojny światowej. Doświadczenia związane z wojną wywarły głębokie piętno na de Lubacu, co też znalazło swój wyraz w jego refleksji teologicznej. Po wojnie kontynuował studia filozoficzno – teologiczne w  Anglii (1919 – 1926, Canterboury, wyspa Jersey) oraz we Francji (1926 – 1928, Lyon – Fourviere). Podczas formacji zakonej oraz studiów zetknął się ze znakomitymi myślicielami, takimi jak . Maurice Blondel, czy Pierre Teilhard de Chardin, którzy wywarli znaczący wpływ na jego myśl i którym też poświęcił część swojej twórczości. Święcenia kapłańskie przyjął 22 sierpnia 1927 r. w Lyonie. Tam też w dwa lata później (1929) został mianowany profesorem teologii fundamentalnej. Pierwsza książka H. de Lubaca, Katolicyzm, opublikowana w 1938 r. na prośbę Y. Congara stała się, programem poruszanych przez niego tematów teologicznych. Katolicyzm jest dziełem głęboko zakorzenionym w Tradycji, jest niejako utkany z cytatów Ojców Kościoła niczym Sentencje Piotra Lombarda, zawiera również wypowiedzi teologów scholastycznych.  Wielu katolickich teologów i filozofów, jak np.: H. U. von Balthasar, J. Ratzinger, K. Wojtyła uważało Katolicyzm de Lubaca za kluczowe dzieło teologii katolickiej XX. wieku. Inne dzieła tego okresu oraz serie wydawnicze powstałe przy współudziale Teologa z Cambrai  to m.in. Corpus mysticum. Eucharystia i Kościół w wiekach średnich. oraz niezwykle wpływowe dzieło Nadprzyrodzoność. Studia historyczne; seria: Sources Chretiennes; czasopismo: Theologie. W roku 1950, pod wpływem encykliki Humani generis, krytycznie odnoszącej się do współczesnej myśli teologicznej, H. de Lubac, jakkolwiek nie potępiony imiennie, zostaje przez swoich przełożonych odsunięty od nauczania  teologii, a jego książki usunięto z jezuickich bibliotek oraz wycofano ze sprzedaży. Sytuacja taka trwała niemal dekadę. De Lubac (w przeciwieństwie do Congara) nigdy nie otrzymał zakazu publikacji. W tym czasie spod  jego pióra wyszły opracowania  dotyczące buddyzmu, studium n.t. biblijnej egzegezy Orygenesa oraz Medytacje o Kościele, o którym sam autor stwierdził we wstępie, iż stanowi ono echo podstawowych tekstów Tradycji. Henri de Lubac, w czasie swojego „zawieszenia” jako teologa nieustannie zgłębia myśl patrystyczną oraz scholastyczną. Owoce swojej pracy publikuje w latach 1959 – 1964. W tym też czasie znalazł się wśród czołówki teologów, do których Jan XXIII zwrócił się z prośbą o pomoc w redagowaniu tekstów na Sobór Watykański II. De Lubac miał swój udział w powstawaniu takich dokumentów jak, Dei Verbum, Lumen Gentium oraz Gaudium et Spes. W latach siedemdziesiątych de Lubac ulegał coraz większemu przygnębieniu, będąc świadkiem zaprzepaszczania we własnej ojczyźnie dokonań Soboru Watykańskiego II przez tzw. „postępowy” kler. W 1983 roku, mając blisko 87 lat, przyjął, jakkolwiek niechętnie i pod warunkiem, że nie zostanie biskupem, kapelusz kardynalski z rąk Jana Pawła II. Zmarł 4 września 1991 roku.

***

c.d.n.

***

W przygotowaniu niniejszej części artykułu korzystałem z następujących źródeł:

  1. Sobór Watykański Drugi, Dei Verbum – Konstytucja Dogmatyczna o Objawieniu Bożym, Poznań 2002.
  2. Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1994.
  3. Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja o powołaniu teologa w Kościele Donum veritatis, 1990.
  4. Sobór Trydencki, dekret Sacrosancta…,  Sesja IV, 1546; red.: A. Baron, H. Pietras, Dokumenty Soborów Powszechnych, tom IV, Kraków 2004.
  5. J. H. Newman, O rozwoju doktryny chrześcijańskiej, tłum. J. W. Zielińska, Warszawa 1998.
  6. F. Kerr, Katoliccy teolodzy XX wieku, Kraków 2011.
  7. P. Borto, Tradycja a Objawienie w teologii Yves’a Congara i Henri de Lubaca, Kielce 2007.
  8. Leksykon teologów XX/XXI wieku, J. Majewski, J. Makowski (red.), Warszawa 2003.

p. s. w podstawowej systematyzacji czym jest chrześcijańska Tradycja, polecam stronę: szkolateologii.dominikanie.pl, która jest współtworzona przez moich braci z Zakonu Kaznodziejskiego:

Wstęp do teologii 11. Tradycja

Wstęp do teologii 11.2. Natura chrześcijańskiej Tradycji

Jedna myśl nt. „Henri de Lubac – rozumienie pojęcia TRADYCJA, cz. I”

  1. „Kościół Katolicki wierzy, że nie tylko Pismo Święte jest źródłem Objawienia”. Hm… Chyba trzeba by to doprecyzować: ŹRÓDŁEM Objawienia jest sam Bóg, zaś Pismo św. i Tradycja je przekazują wzgl. utrwalają.

    Pozdrawiam O. T. Samulnika

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *